Альбом. "Force of the Wind" (2022) / СОЮЗ.

Момант, дарэчы, унікальны. Упершыню ў жыцці я збіраюся купіць вінілавую кружэлку з беларускай музыкай. Мы падыходзім да адной з фестывальных палатак, і я пытаюся пра гурт з назвай SOYUZ. "Так", кажа прадавец. "Ёсць два выданні іх апошняга альбома. 120 злотых за звычайную кружэлку і 130 за празрыстую". Гэта, канешне, сапраўдны поспех, і самае дзіўнае ў гэтым поспеху тое, што мала хто на радзіме ведае пра іх існаванне. 

Чаго нельга сказаць пра Польшчу. СОЮЗ не проста запрасілі на вядомы фестываль у Катавіцах. Іх песні сустракаюць так, быццам кожны з прысутных добра ведае сонечныя бразільскія мелодыі апошняга альбома гурта. Што датычыцца саміх музыкаў, то паміж песнямі яны дзякуюць па-польску, размаўляюць з аўдыторыяй па-ангельску, а калі пачынаюць іграць, то расейскай мовы амаль не чуваць. Яна і на альбоме мае выключна фармальны характар, а тут яе заглушаюць барабаны і бас. А яшчэ клавішы вакаліста - які, дарэчы, носіць ярка-чырвоную безрукаўку, якая, напэўна, дасталася яму ад яго бабулі.

СОЮЗ - гэта нешта накшталт "супергурта". Раней кожны з трох музыкаў быў часткай іншага беларускага праекта (Applepicker, Young and Dramatic), але вось ужо некалькі гадоў іх аб'ядноўвае даволі сумнеўная назва СОЮЗ. За гэты час з'явілася тры паўнавартасных альбома, апошні з якіх дайшоў нарэшце і да мяне.

Нягледзячы на лірычны восеньскі ліст на вокладцы, Force of the Wind - гэта летні альбом. Па сутнасці, трыццаць хвілін выкшталцоных, ветраных мелодый у лёгкім фолкавым стылі. Альбом гэты сапраўды існуе па-за межамі краін ды нацыянальнасцяў. Гэта вельмі добрая музыка ў цалкам універсальным сэнсе, і калі вы паставіце яе іншаземцу, амерыканцу ці нават партугальцу, то ён так і скажа: гэта выдатны бразільскі фолк. І ў гэтым няма нічога ганебнага: у гурта ёсць свой стыль, і яны ўмеюць ствараць добрыя мелодыі. Чаго ж яшчэ?

Ёсць, канешне, пытанне мовы, але як я ўжо пісаў вышэй, пытанне гэтае не такое істотнае. Бо вакал тут - хутчэй гукавое ўпрыгожванне. Адну з песень ("Como é que vai você" - якая нагадвае па атмасферы "Sun King" The Beatles) выконвае запрошаны бразільска-амерыканскі вакаліст Sessa. Упэўнены, што калі не ўслухоўвацца, то можна і не заўважыць пераходу з расейскай мовы на партугальскую. Увесь альбом вытрыманы ў адным стылі. Як і другі LP гурта, ёсць тут пэўныя элементы джазу ("Beige Days"), але нават джаз тут хутка растае ў вытанчанай сумесі флейт, клавішаў, акустычных гітар і лёгкай аркестроўкі. 

Я ніколі не любіў выкарыстоўваць слова "якасны" ў дачыненні да мастацтва, але ж гучыць альбом сапраўды так - якасна і бездакорна. І за свае дваццаць дзевяць хвілін (што, канешне, крыху набліжае нас да доўгіх EP ці да першых альбомаў The Beach Boys) альбом так і не паспявае надакучыць.

Але вяртаючыся да фестывалю... На самой справе, я хацеў, каб у суботу мы з сябрам выйшлі з гатэля раней. Бо нягледзячы на тое, што да Spiritualized і Slowdive было яшчэ шмат часу, трэба было пабачыць гурт SOYUZ. Яны мусілі пачынаць каля 16:30, і я быў упэўнены, што каля іх сцэны будзе стаяць дзевяць чалавек. Горш за тое, стаяць яны будуць пад дажджом (які так адчайна прагназавалі ўвесь тыдзень). Мне хацелася падтрымаць беларускі гурт, які нечакана трапіў на польскі фестываль у жніўні 2023 года... 

Якім было маё здзіўленне, калі нам цяжка было знайсці месца нават перад пачаткам іх выступу. І якім было маё здзіўленне, калі дождж так ніколі і не пачаўся. 

Spiritualized in Katowice, 05.08

Festival experience tends to be overwhelming (multiple stages, food trucks, weather forecasts), and I believe that it took me some time to realise that Jason Pierce would really be playing later that night. I think that it was only when I got close to the main stage, twenty minutes or so before the start of the concert, that I fully grasped the idea that I would be seeing Spiritualized for the second time in my life. The first time was about ten years ago in Dublin, back when they were playing Ladies and Gentlemen We are Floating in Space in its entirety. The world, it seems, was a very different place back then.

Together with Slowdive and King Krule, Spiritualized were the main headliners of this year's Off Festival in Katowice. And while I do have a lot of time for Slowdive and there was a particular Belarusian band I wanted to support (more on them later this month), it really was all about Jason Pierce. That was, essentially, why I was in Upper Silesia on a day that threatened to burst open with rain but never really delivered on its terrible promise. To see Spiritualized, and to remember that wild tingling sensation I experienced years ago, back when I got my very first assignment at Oxford Music Magazine. The assignment was to review a new album by Spiritualized titled Sweet Heart, Sweet Light. The song was "Hey Jane", and it felt life-changing.

This time, in 2023, as they entered the stage and stood in an almost intimate semi-circle, this was the opening salvo that was heard: 'Hey Jane, where are you going today?..' It was a staggering start, one they could not really top. Thankfully, they never let it slide either. With great musicianship, with excellent back-up singers, with Jason Pierce crouched in the corner on a tall stool (trademark arrangement), it was that classic mixture of tasteful space-rock noise ("The Morning After"), anthemic explosions ("I'm Your Man") and absolute heart-wrenching beauty ("Damaged"). The sound felt huge, as did the whole event.

These days, Jason Pierce favours newer material, and I have no problem with that. Later in the night, Slowdive would be playing "Alison", "When The Sun Hits", "Catch The Breeze" and the rest of their storied back catalogue, but the wealth of Spiritualized's recent material is such that it feels only natural for Pierce to explore it and give it a chance to breathe and develop... And all of a sudden, "Here It Comes (The Road) Let's Go" hits you as hard as "Cool Waves" and "Broken Heart". Most of the songs performed at Katowice are taken from the last three albums, with the odd classic ("Shine A Light") thrown in for good measure. Overall, it is lazer guided melodies all around. You are transfixed, and you are blown away.  

And then, after an hour and a half of heartache and explosions, there came the moment. There is always that moment at a great concert, the one that feels different, and unique, and gets into you more than anything else. The moment lasted seven minutes, in fact, and it was Spiritualized doing a phenomenal version of "So Long You Pretty Thing". The sweet, fragile start that threatens to fall apart but keeps you on edge instead. The beautifully melodious and understated middle section. And then, of course, the tears flood your face as you scream that glorious coda at the absolute top of your lungs. It actually took me a couple of weeks to recover from the experience and write this review. 

Polish notes (July '23)

On the way from Krakow to Auschwitz (which will always sound as 'Oswiencim' to my ears), the guide, a big and emotional Polish girl named Katarzyna, keeps asking trivia questions and talking about the economics and the eugenics of it. For the time being, we agree and we play along. After all, no amount of books, articles and films (no, not even my trip to Dachau a few years ago) can prepare me for what I am about to see. Because the scale is... well, there is no word in the English dictionary that could adequately explain the scale. 'Staggering' is nothing, and 'overwhelming' is weak. There is a point, after the stories of blood and guts and vomit scratched away from the floor of the gas chambers before a new group of prisoners is brought to the slaughter, when senses leave you and you look at the familiar trees and the mountains around the camp and you feel this is not just about the Jewish riches and the ethnic cleansing. This goes well beyond that, into the abyss that no one could ever explain, or even begin to make sense of... And the word? Well, perhaps 'unbearable' could do.   

Hučna Fest is now an annual event - a development which is both wonderful and rather tragic. Held between the Vistula and the ever magnificent garden on the roof of the Warsaw Library, it is an event for immigrants. Mostly, it attracted me due to the conversation with Alhierd Bacharevič. Not always eloquent (good writers do not have to be good speakers; as Nabokov once put it, "I think like a genius, write like a master, and speak like a child"), he was nonetheless quite animated this afternoon and read out expressively from his recent autobiography. Still, I come away with a book of poems by Ángela Espinoza Ruiz who signed my copy of her Belarusian poetry with a child's hand and a memorable line. A true poet, then. 

While I can take shopping malls in small doses, Stary Tarasy is the place in Warsaw I absolutely cannot stand. Literally everything about it deprives me of the will to live - the design of its roof, the wandering teens, the smell of Zara home, the inevitable fast food. Everything. And yet this was the place where I ended up watching Oppenheimer. The film is, of course, Chistopher Nolan at his overwhelming best, and a welcome return to form after the boring and impenetrable Tenet. For a short while (well, not too short, as the film lasts a whopping 3 hours), it seemed like I forgot all about the place where I was. And I am not too sure that Barbie would have done that. 

I have long realised that going to Żoliborz is almost like going to a different town. As you get off the tram soon after Warszawa Gdańska, on Adama Mickiewicza street, you find yourself walking through a narrow park towards the Warsaw Citadel. It is a picturesque walk that culminates in an area that lives entirely in its own world. Old Żoliborz is one of the richest places in Warsaw and the part of it which is located between the circular square of Thomas Wilson and the snake-shaped alley of Andrzej Wojciechowski, houses a luxurious private sector with grape-covered balconies and stone sculptures in carved patios. In the summer, the sector looks especially attractive and blinds you with its lush greenery. Local residents can often be found in a Spanish wine bar nearby (WineTu), where they blissfully chill on the midday terrace to the sounds of American jazz and the clinking of Sunday glasses. It is a different Universe, and inevitably, you want some of it. 

Finally, Krasiński Garden has to rank as one of the best parks in Warsaw. With its calm pond and the tasteful facade of the palace, it manages to be both striking a reserved, and steadies my nerves quite effortlessly as I hurry to Bonifraterska street for the wicked and cruel canal treatment. 

Album of the Month: I INSIDE THE OLD YEAR DYING by PJ Harvey

No two PJ Harvey albums sound alike. You could be tricked into thinking that PJ Harvey does it on purpose - try on new genres and styles. However, I have long come to realise that this is not, in fact, the case. Because all that matters is that she is an artist, plain and simple. A consummate artist, an artist through and through.

At this point in her evolution, we find herself exploring the woods of Dorset. I Inside The Old Year Dying is a collection of songs based on her 12 poems taken from the book "Orlam" (written in mildly impenetrable Dorset vernacular). The lyrics are fascinating, or the bits and pieces that you could actually discern in that wild forest of evocative imagery and unexpected references to Elvis Presley and William Shakespeare. The key is not to get scared but, rather, try to immerse into the experience as it unfolds before you. 

In its essence, I Inside The Old Year Dying is a folk album with certain post-rock elements woven into it. It could sometimes sound uninviting, and even challenging, but further listens reveal beautiful and nuanced songwriting. Alongside melodies that welcome you ("A Child's Question, August", title song), there are less immediate pieces that get off on haunting vocals, sparse atmosphere, unsettling instrumentation and thus require your undivided attention ("Prayer At The Gate", "All Souls"). The album is an intriguing and inspiring listen, but also an anxious and uncomfortable one. It is, perhaps, everything that art should be.

Oddly, in her book of illustrations from around the time when she released Let England Shake, she drew a group of characters standing at the exact same spot at different periods of time. Oddly, because you could not think of an idea further removed from the true essence of this particular artist. PJ Harvey never stands still. Against the backdrop of her protean career, it is the time that seems heavy-footed and slow. 

July Round-Up

What?!? How... I need to lie down. I have just listened to the new album by Guided by Voices, and it is incredible. I would go as far as to say that this is Robert Pollard's greatest set of songs since Bears for Lunch (2012). Which may seem like very little time in your world, but in the world of Robert Pollard that is over 20 albums. What it is that makes Welshpool Frillies so good is hard to point out, but it is as if this time, randomly or on purpose, Pollard chose to stay inspired and focused all the way through. Fifteen songs, and most of them are ragged little indie rock masterworks. "Why Won't You Kiss Me", for instance, is one of the greatest songs ever written. 

Another major surprise was ANOHNI's My Back Was A Bridge For You To Cross. Not because Anohni Hegarty was not capable (I Am A Bird Now is still every bit as good as it was in 2005), but because he hasn't done anything of note in years. 2016's Hopelessness, for instance, sounded disjointed and gave me a headache. This new LP, however, finds him in imperious form. The vocal performances are powerful, and the songs are well-written. All of a sudden, we get excellent soulful melodies and clever arrangements. Even the brief guitar freakout "Go Ahead" is a blast.

Blur are back, and they are all mature and deadly serious. The Ballad Of Darren is mostly made up of laidback, downtempo vibes that could on occasion resemble the latest exploits by Alex Turner. That said, I do not really mind Blur's ballads; it is the likes of "The Universal", "End Of A Century" and "Blue Jeans" that made me fall in love with the band back in the day. The only song that could really be described as 'upbeat' is the second single, the "Parklife"-styled "St. Charles Square" (first lyric: 'I fucked up') - the rest is a much more relaxed and introspective affair with "The Narcissist", "Barbaric" and the closing "The Heights" being the strongest highlights. I believe it is no big surprise that Albarn and Coxon can still concoct a great pop song. Just do not expect them to be 24 again and sing about the rubbishness of modern life.

There are two things that Kevin Rowland's gets terribly wrong on the Dexys' new album. First, the remarkably tasteless cover. Second, the cringe-fest that is "Goddess Rules". The song has an addictive synth groove but its sexual masochism does not really go anywhere. However, the rest of The Feminine Divine is excellent, with Kevin Rowlands at his soulful best. The more experimental stuff works well, too, with "Coming Home" being a successful attempt at disco and the title song channelling Aidan Moffat and Arab Strap. Finally, the two ballads that finish the album provide that unmistakable vulnerability Kevin Rowland has always been so good at. A fine effort. 

Songs of the month:

Guided by Voices - "Why Won't You Kiss Me"

ANOHNI - "Rest"

PJ Harvey - "A Noiseless Noise"

The Menzingers - "There's No Place In The World For Me"

Blur - "Barbaric"

Dexys - "The One That Loves You"

Three TV series. Succession, Black Mirror, Mrs. Maisel.

Truth be told, I have only watched three this year.

Succession (season 4)

Judging by the incessant coverage, there was a point in April when Succession became more than just a TV show. It became a phenomenon, and in a perverted way it was interesting to be part of that craze. Because I have been there from the start, and I do not believe there has been a moment when I did not think that Succession was one of the very best. Or else that there is a better TV writer than Jesse Armstrong.

After all, think of another writer has has been responsible for two different TV shows of such immense quality. David Lynch has one. Matthew Weiner has one. Most have none. Jesse Armstrong has Peep Show and Succession. 

The final season of Succession was, of course, immaculate, nail-biting, viciously well-written. I watched it religiously, every Monday night, and then I rewatched it the next day so as not miss anything in this family saga of the super-rich and the super-entitled. I wanted them all to fail and, bizarrely, I wanted some of them to succeed. You laughed, but the laughter became much more nervous, and uncomfortable, towards the end. And it ended the only way it could, really - even if your had thought it would end differently. Even if you wanted it to end differently... That final shot, now famous and soon legendary, was inevitable. Which is a testament to the greatness of Succession.

Black Mirror (season 6)

Received wisdom has had it for a while that Black Mirror lost its way years ago. For me, the biggest cracks started to appear during season 4 which mixed the good, the bad, and the ugly (last three episodes of that season are precisely that). And still I kept watching, because of Charlie Brooker's insane imagination that could still produce a stellar episode. 

I believe the problem is that Black Mirror used to have that seemingly effortless ability to shock. The pig shocked you. The metal bees shocked you. Even the social ratings shocked you. However, in a world as blasé and desensitised as ours, there is precious little to get shocked about. Not even Charlie Brooker's imagination can make us close our eyes in trepidation or disgust.

Which is not the end of the world, really, and the new season works quite well when Black Mirror does not try to go over the top. When it does (the second part of "Joan Is Awful", the entirety of "Mazey Day"), it just appears silly and crude. Oddly, my favourite episode is the rather straightforward countryside horror "Loch Henry" whose links to technology (the main focus of Black Mirror lest we forget) are tenuous at best yet whose plot is well-conceived and whose resolution is gruesomely satisfying. Overall, the season was deeply flawed, and I am afraid I would not mind if this was the end. 

The Marvelous Mrs. Maisel (season 5)

As I have said previously, The Marvelous Mrs. Maisel more or less jumped the shark with season 4 (uninspired jokes, meandering story-telling) and I thought I would never get back to it. However, on learning that this year's season would be the final one, I thought I had to do it - if only to pay tribute to the great beginnings. 

Clearly the creators of the show chose to go with a bang, and season 5 turned out to be so much more than just a tired showcase for pretty 50s-styled dresses, Jewish humour and feminist tropes. It is all in there, of course, but on top of that you get plot development, interesting foreshadowing and stand-up jokes that are actually good (the climactic sequence was wonderfully executed). 

This was a truly feel-good finale, and I found myself once again falling in love with the period and these people who are silly, inconsequential but totally charming. I admit to being a little upset at what they did to Lenny Bruce, but the final flashback scene with him was so brilliant that everything was forgiven. Everything - including that blasted fourth season that almost deprived me of Susie Myerson's scintillating chemistry with producer Mike Carr ("You are a sick fuck, Mike"). 

Кніга. "СВІННІ" (2023) / Аляксандр Чарнуха.

Адна з главаў кнігі Аляксандра Чарнухі пачынаецца з апісання помніка Леніну. Нічога асаблівага, такія Леніны жывуць пад сонцам і птушкамі ў кожным населеным пункце Беларусі, але ў нейкі момант аўтар стварае метафару чырвонага правадыра, які сыходзіць з пастамента і пачынае рухацца па вуліцах горада. Гэта быў той момант у кнізе (дарэчы, адзіны), калі ўнутры нешта зварухнулася, і нават сэрца пачало біцца хутчэй - бо стварылася ўражанне, што ў рамане сапраўды адбудзецца нешта вартае ўвагі. Хай бы ўжо Уладзімір Ільіч ажыў ды пайшоў каменнай хадой па вуліцах. Хай бы перастраляў усіх. Хай бы зрабіўся трансгендарам. Хай бы апынуўся марсіянінам. Хай бы наўпрост хадзіў ды картава жадаў кожнаму добрага дня. Але ж не, Ленін застаўся стаяць. Нічога не адбылося. Усяго толькі метафара.

У мяне сапраўды ёсць адчуванне, кволае і не зусім надзейнае, што недзе ў нетрах рамана "Свінні" схавана цалкам сабе добрае апавяданне-фарс пра марнае і бессэнсоўнае жыццё беларускага чыноўніцтва. Калі ўзяць даволі перспектыўную першую главу, інфернальную канцоўку і нешта з сярэдзіны, то можна ўявіць кароткі сатырычны твор, які можа заставіць чытача смяяца скрозь боль і агіду. Але ж ёсць пэўная праблема, калі ўжо на трэцяй главе разумееш, што аўтар нічога табе не скажа на працягу двухсотпяцідзесяці старонак рамана. 

Насамрэч, у гэтым месцы я павінен быў бы распавесці пра сюжэт кнігі, пра фабулу і галоўных персанажаў... Зрабіць гэта цяжка, бо падаецца, што раман існуе толькі для таго, каб аўтар уключыў кожны штамп і крынж палітычнага жыцця сучаснай Беларусі (сінія пальцы, жахлівыя дзевяностыя, масандра). Але ж добра. Некалькі словаў пра сюжэт, які сохне і памірае на кожный старонцы "Свіней". Перад намі гарадскі пасёлак Грудзева (дарэчы, геаграфічныя назвы ў кнізе гаворачыя: Качанава, Каранікі...) і яго жыхары. Рэдактар газеты і яе журналісты, галоўны ідэолаг, глава адміністрацыі і г.д. У суседнім пасёлку масава паміраюць свінні, і ўлады пачынаюць думаць пра тое, як падаць гэтую навіну людзям. Сярод іншага, прапаноўваецца растлумачыць трагічные здарэнне нашэсцем іншапланецянаў... Здавалася б - не так усё безнадзейна. Так, але ж аўтар нічога не робіць з гэтай ідэяй. А потым нічога не робіць з ідэяй народнай нездаволенасці. І так да самага канца ў кнізе нічога не адбываецца, адзін нудны рэпартаж за другім (я ведаю, што аўтар працаваў некалі журналістам у Беларусі, але мяне гэта зараз не цікавіць, бо пішу я пра яго раман). 

Калі казаць шчыра, я вельмі хацеў, каб яны сапраўды з'явіліся тут, гэтыя іншапланецяне. Бо раман цалкам складаецца з плоскіх персанажаў, зробленых з таннага кардону і размаўляючых на аднолькавай трасянцы. 

І тут, канешне, паўстае спрадвечнае пытанне: а што, калі яны насамрэч такія, кардонныя і аднамерныя? Чаму б не паказаць іх такімі, якія яны ёсць? Зразумела, але ў чым тады мастацтва? У чым вартасць кнігі? Па сутнасці, нам прапаноўваецца корпацца ў дзярме, бясконца разглядаць тупасць беларускіх чыноўнікаў і час ад часу казаць "так, памятаю, было і такое". Сатыра? Ну, добра, сатыра, але ці павінна яна быць настолькі прымітыўнай? Ці павінна яна апускацца да ўзроўню тых самых Качанавых ды Каранікаў? Чаму не робіць гэтага, напрыклад, Артур Клінаў у сваім рамане "Локісаў", які робіць сатыру з густам і добрым сюжэтам? Клінаў паказвае, што каб высмеяць і выкрыць правінцыйнае ўбоста, патрэбны кантраст, кантэкст, кантрапункт. Яго галоўны персанаж - гэта цалкам адэкватны чалавек, які трапляе ў свет местачковага вар'яцтва. І раптам ты смяешся і суперажываеш, чытаеш і не можаш спыніцца. Бо апынаешся ў свеце сапраўднай літаратуры. 

Альбо возьмем, напрыклад, Андрэя Мрыя. Ва ўступным слове перакладчык кнігі Алесь Плотка (першапачаткова "Свінні" былі напісаны на расейскай мове) распавядае, што гэта першы сапраўды сатырычны беларускі раман з часоў "Запісак Самсона Самасуя". Ну, добра. Але ж нават Самасуй, цалкам камедыйны персанаж, быў вартым суперажывання. Па-другое, у кнізе Мрыя было шмат маленькіх, але сапраўдных сюжэтаў, якія мелі пачатак і заканчэнне. Па-трэцяе, містыка савецкага кантэкста. Так, гумар "Запісак Самсона Самасуя" наўрад ці ўразіць сучаснага чытача - але ж ці прысутнічае гумар у кнізе Аляксандра Чарнухі? 

Бо гумар - гэта безумоўна тое, што магло б выратаваць раман "Свінні". Гумар акупляе нават самую дрэнную сатыру. Але ж тут зноў праблема. І калі стабіліе - гэта цікавы наваяз (спалучэнне "стабільнасці" і "ізабілія"), то ў пераважнай большасці выпадкаў гумар тут паўстае у сумным становішчы. Узровень прыкладна такі: важны госць з Менску замаўляе ў мясцовым кафэ воду з лімонам, а яму прыносяць асобна бутэльку вады і парэзаны лімон... Калі мы адыдзем ад гумару (бо вельмі б хацелася адысці ад гумару) і паразмаўляем пра літаратурныя якасці кнігі, то тут сапраўдны жах. Дрэнныя моўныя клішэ (трохпавярховы мат, жоўтая майка лідзера, на ўсю іванаўскую, цыцэронаўскае красамоўства - гэта не словы персанажаў, гэта словы аўтара) і недарэчныя параўнанні (аднекуль з'яўляецца A Hard Day's Night "Бітлз", які выпальвае дзірку ў старонцы рамана; лепш ужо нешта заплесневелае накшталт "яна глядзела як Ленін на буржуазію"). Метафара пра беларускую правінцыю, схаваную за сайдынгам, гэта, бадай, лепшае, што ёсць у "Свіннях", і метафару гэту мы бачым у першай главе кнігі. 

Тонкасці тут няма. Няма таксама зместу і густу. Замест гэтага ёсць трасянка, якая мхом пакрывае кожную старонку кнігі. Мільён аднолькавых дыялогаў на трасянцы, якія цяжка чытаць і якія хаваюць крохкія, пункцірныя лініі сюжэту (нехта памірае? нехта працягвае жыць?). Так, што ў пэўны момант пачынаеш думаць, што ёсць тут не толькі трасянка мовы, але і трасянка думкі. Я пагаджуся, што раман "Свінні" дэманструе бяздарнае жыццё беларускіх чыноўнікаў - але ж ці гэта апраўдвае бяздарную кнігу?